මුල්කිරිගල, Mulkirigala

Scroll down to read in English.

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ අතිශය චමත්කාරජනක ඉසව්වක පිහිටා ඇති මුල්කිරිගල රජමහාවිහාරය සැබැවින්ම සැඟැවුණු මාණික්‍යයකි. වසර 2200ක තරම් ඈත ඉතිහාසයකට උරුමකම් කියන මෙම විහාරස්ථානය ගල් පර්වතයක් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් බුද්ධාලම්භන ප්‍රීතිය ජනිත වන අයුරින් නිමවා තිබෙනයුරු මනස්කාන්තය.

මුල්කිරිගල පර්වතය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 672ක් උස වන අතර එම පර්වතය මළු 5කින් සමන්විත සද්ධන්ත පර්වතයකි. ලෙන්විහාර අතුරින් අග්‍රස්ථානය ගන්නා දඹුල්ල රජමහාවිහාරයේ සිරි කැන්දන මුල්කිරිගල ස්වභාව සෞන්දර්යයෙන් පිරිපුන් තුරු ගොමු මැදි කරගෙන පිහිටා ඇත.

මුල්කිරිගල පර්වතය | The Mulkirigala Rock

ඓතිහාසික පසුබිම

ක්‍රි.පූ. 2වන සහ 1වන සියවස්වලදී මෙම පර්වතයේ පිහිටා ඇති ලෙන් තුල "භාණක" හිමිවරුන් වැඩසිටි බවට විහාරස්ථානයේ දක්නට ලැබෙන ශිලාලේඛණ සාක්ෂී දරයි.  "භාණක" හිමිවරුන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ බුදු රදුන් වදාළ උතුම් සද්ධර්මය සියළු බාධක අභිමුව කට පාඩමින් සුරැකිව පවත්වාගෙන ආ සැරියුත් මහරහතුන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍යානු ශිෂ්‍ය පරම්පරාවටය. භාණක පරපුරේ මජ්ඣිම නිකාය මුඛ පරම්පරාවෙන් පවත්වාගෙන යෑමේ වගකීම හිමි "මජ්ඣිම භාණක" නම් වූ හිමිවරුන් මෙහි වැඩසිට ඇති බවට ශිලා ලේඛණය සාක්ෂි සපයයි. මෙය ඇතුළු වෙනත් සාධක රාශියක්ම පදනම් කරගනිමින් මෙම අසිරිමත් පුදබිමෙහි අතීතයේදී රහතුන්වහන්සේලා වැඩ හිඳි බව විද්වත් විශ්වාසයයි.

රජමහාවිහාරයේ සුරැකිය යුතු වියැකී යන බිතුසිතුවම්| Fading frescoes in "Rajamahaviharaya" that needs to be safeguarded

ඊට අමතරව පර්වත විහාරයේ උඩහ මළුවේ පිහිටා ඇති බෝධිය දෙතිස්ඵලරුහ බෝධීන්වහන්සේ නමක් බව සනාථ වී හමාරය. බෝධි වංශයට අනුව එකළ මෙම විහාරය "ගිරිබා විහාරය" නමින් හඳුන්වන ලද බව පැහැදිලිය. මෙම ප්‍රදේශයට "ගිරුවාපත්තුව" යන නම යෙදෙන්නට මෙම විහාරස්ථානය ප්‍රධාන හේතු කාරණාවක් වූ බව ප්‍රකට අදහසකි.

මෙම විහාරස්ථානයේ අභිවෘද්ධිය වෙනුවෙන් මහානාග, කාවන්තිස්ස, සද්ධාතිස්ස, වළගම්බා (වට්ටගාමිණී අභය), දප්පුල යනාදී රජවරුන් මෙන්ම මහනුවර යුගයේදී රාජ්‍යත්වය දැරූ කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමාද වෙහෙස වී ඇති බැව් ඉතිහාසයේ සඳහන්ය.

මෙම විහාරස්ථානයේ සැබෑ නාමය මුල්කිරිගලද, මුල්ගිරිගලද යන්න සමහරුන් ප්‍රශ්න කරති. ශාස්ත්‍රපති මැදගොඩ සිරිනිවාස ස්වාමීන්වහන්සේ අර්ථ දක්වන පරිදි මෙම විහාරස්ථානයේ නියම නාමය විය යුත්තේ "මුල්කිරිගල" යන්නයි. කෙසේ වෙතත් අතීතයේදී එය "මූලගිරි විහාරය" යන නමින්ද හඳුන්වා ඇත.

පහළ මළුවේ බිතුසිතුවම් | Frescoes in the lower level

මුල්කිරිගල විචිත්‍රත්වය

මුල්කිරිගල රජමහාවිහාරය සතු මළු 5 පහත පරිද්දෙනි

1) සියඹලා මළුව

මුල්කිරිගල විහාරයේ වංශකතාව මැනැවින් ගෙනහැර දක්වන කෞතුකාගාරය විහාරයට ඇතුළුවන තැන්හීම පිහිටා ඇත. ඊට අමතරව පන්සල හා වන්දනාකරුන්වන්ට නවාතැන් ගත හැකි විශ්‍රාම ශාලාවද සියඹලා මළුවේම පිහිටා ඇත.

2) පහළ මළුව

බෝධියකින් සහ චෛත්‍යයකින් සමන්විත මෙම මළුවේ නා ලෙන් විහාරයත් පදුම රහත් විහාරයත් පිහිටා ඇත. මෙහිදී මහනුවර යුගයට අයත් බිතුසිතුවම් රැසක් දැකගත හැකිය. ශාකාශ්‍රිත පාට වර්ග යොදා ගනිමින් කරන ලද මෙකී සිතුවම් අදටත් මනාව පැවතීම මහත් ආශ්චර්යයකි. එහිදී ඔබට 18 රියන් සැතපෙන බුදුරුවක්ද වඳපුදා ගන්නට පිළිවන. පහළ මළුවේම කොටසක් සේ සැළකෙන වෙසක් ශාලා මළුවේ සුප්‍රකට මජ්ඣිම භාණක ලෙනත්, භාණක ගිරි ලිපියත් පිහිටා ඇත. විහාරස්ථානයේ ඉපැරණි සීමාමාලකයත් මෙම මළුවේම පිහිටා ඇත.

පහළ මළුව | Lower level

3) මැද මළුව 

පියගැට පෙළින් වම්පසට වන්නට පිහිටා ඇති මැද මළුව චෛත්‍යයකින් සහ බෝධියකින් සමන්විතය. එහි සංඝාවාසයක්ද දක්නට ලැබේ.

4) රජමහාවිහාර මළුව

අතිශය තේජාන්විත මළුවක් වන රජමහාවිහාර මළුවේ සිට ඔබට අවට චමත්කාරය මැනැවින් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. පැහැදිලි අහසක් තිබෙන දිනකදී මෙහි සිට තංගල්ල මුහුදු සීමාව දක්වා පෙනෙන අතර පහත සියඹලා මළුවද මැනැවින් පෙනේ. තරමක ඉඩකින් සපිරි මේ මළුවේ සෙල් ලිපියක් මෙන්ම පොකුණක්ද දක්නට ලැබේ.

රජමහාවිහාර මළුවේ බිතුසිතුවම් | Frescoes from the "Rajamahavihara" level

රජමහාවිහාර මළුවේ, නමට සරිලන අයුරින්ම, රජමහාවිහාරයත්, ඊට අමතරව අලුත් විහාරය, නාගවිහාරය මෙන්ම සාල ගල් ගෙය සහ පිරිනිවන් මඤ්චකයද ඔබට වැඳපුදා ගත හැකිය. මෙහිදීද මහනුවර යුගයට අයත් සිතුවම් රැසක් ඔබට නිරීක්ෂණය කළ හැකි අතර නිදහසට පෙර 20වන සියවසේදී නිම කරන ලද බිතුසිතුවම්ද විශාල ප්‍රමාණයක් දැකිය හැකිය. මෙහිදීද බුද්ධ ප්‍රතිමා කිහිපයක් දක්නට ලැබෙන අතර පිරිනිවන් ප්‍රතිමාවක්ද පිරිනිවන් මඤ්චකයේ දක්නට හැකිය.

ඉපැරණි පියගැට පෙල් | Ancient stairwells

5) උඩහ මළුව

මෙතුවක් තරමක පහසු එහෙත් තරමක් පටු පියගැට ඔස්සේ නැගි ඔබට පෙරටත් වඩා පටු මෙන්ම සෘජු නැග්මකට මුහුණ දෙන්නට සිදුවනු ඇත. එය එසේ වුවත් කිසි ලෙසකින්වත් අසීරු නැග්මක් නොවන බව කිව මනාය. අතීතයේදී විහාර පව්ව තරණයට යොදා ගැනුණු ඉපැරණි පියගැටම අතටත් ශේෂව පැවතීම ඉතාමත්ම සතුටුදායක කරුණකි. උඩහ මළුවට යන ඔබට මුලින්ම ආචාර කරනුයේ දෙතිස්ඵලරුහ බෝධියේ සිලි සිලි නාදයයි. ශ්‍රී මහා බෝධියේ අතු ශාඛාවක්වන මෙම වෘක්ෂය අතිශය වන්දනීයය. පර්වතයේ උස්ම ස්ථානයෙහි චෛත්‍යයක් ඉදි කර ඇති අතර උඩහ මළුවේදී පුකුණක්ද දක්නට හැකිය.

කෙසේ වෙතත් උඩහ මළුව සම්බන්ධයෙන් ගෙනහැර පෑ යුතු තවත් වැදගත් කරුණු දෙකකි. එකක් නම් දෙතිස්ඵලරුහ බෝධීන්වහන්සේ අසල පිහිටා ඇති "ගැරඬි කපොල්ල" නම් වූ ඉතා පටු ශිලා කපොල්ලයි. අනෙක නම් අවට පරිසරයේ චමත්කාරයයි. පොළොව මට්ටමේ සිට අඩි 350ක් පමණ උසින් පිහිටා ඇති උඩහ මළුවේ සිට විශාල සීමාවක සුන්දරත්වය මැනැවින් නිරික්සිය හැකිය. මෙම මළුව උදේ සහ සැඳෑ කාලයන්හිදී හිරු උදාවත් හිරු අවරට යෑමත් නිරීක්ෂණයට සොඳුරු ඉසව්වක් බව බොහෝ දෙනා අදහස් දක්වයි.

"ගැරඬි කපොල්ල" | "Snakes' pass"

පිවිසුම් මාර්ගය

කොළඹ, ගාල්ල, මාතර යනාදී ප්‍රදේශවල සිට පැමිණෙන ඔබ මුල්කිරිගල යන අතරතුරදී පළමුව බෙලිඅත්තට ළඟා විය යුතුය. ඒ සඳහා ඔබට මාතර සිට හක්මන හරහා දිවෙන මාර්ගය හෝ දික්වැල්ලෙන් දිවෙන මාර්ගය භාවිතා කර හැකිය. මෙම මාර්ග දෙකෙහිම කාපට් අතුරා ඇත. බෙලිඅත්තෙන් වීරකැටිය මාර්ගය ඔස්සේ කි.මි. 10ක් පමණ ගිය තැන හමුවන මුල්කිරිගල හන්දියෙන් වමට හැරී ඔබට රජම්හාවිහාර පරිශ්‍රයට ළඟා වන්නට පිළිවන. මුල්කිරිගල මංසන්ධිය තරමක කුඩා කඩමණ්ඩියක් වුවද එහි විහාරස්ථානයට මං සලකුණු මැනැවින් සවිකර පවතී. හම්බන්තොට දෙස සිට ඔබ පැමිණෙන්නේ නම් රන්න හරහා ඔබට වීරකැටියට ළඟාවිය හැකිය. ලංකාවේ ඇති "පස්මංසන්ධි" දෙකෙන් එකක් වන වීරකැටියෙන් බෙලිඅත්ත මාරගයේ මද දුරක් ධාවනය කළ පසු මුල්කිරිගල හන්දියෙන් දකුණට හැරී මුල්කිරිගල රජමහාවිහාරයට ළඟාවිය හැකිය.

Courtesy of Google Maps

අවට ආකර්ෂණයන්

මුල්කිරිගල අවට ඔබ අප කාගේත් නෙත් සිත් ඇඳ බැඳගන්නා ස්ථාන කිහිපයකි. ඒ අතුරින් වීරකැටිය - රන්න මාර්ගය ඔස්සේ ළඟා විය හැකි නයිගල රජමහාවිහාරය ඓතිහාසික වැදගත්කමින් යුත් අතීතයේදී රහතන්වහන්සේලා වැඩ හිඳි පින්බිමකි. මෙම මාර්ගයේම මදක් රන්න දෙසට වන්නට පිහිටා ඇති කසාගල රජමහාවිහාරය අතීතයේදී දළදාවහන්සේ වැඩ හිඳි පුණ්‍යභූමියකි. අනෙක් අන්තයෙන් වීරකැටිය - බෙලිඅත්ත - දික්වැල්ල මාර්ගය ඔස්සේ වැව්රුකන්නලට ළඟා විය හැකිය. මීට අමතරව A2 මාර්ගය ඔස්සේ මුහුදුබඩව පිහිටා ඇති හුම්මානය, උස්සන්ගොඩ ආදී ස්ථාන කරා ඔබට ළඟා විය හැකිය. තවද නෝනාගම - රත්නපුර මාර්ගය ඔස්සේ ළඟා විය හැකි රම්බා රජමහාවිහාරය, මදුනාගල ආරණ්‍ය සෙනසුන සහ මදුනාගල උණුදිය උල්පත්ද ඔබේ නෙත සිත ඇද බැඳ ගනු නියතය.

උඩහ මළුවේ චෛත්‍යය | The dagoba from the upper level

පහසුකම්

බෙලිඅත්ත, වීරකැටිය, වලස්මුල්ල ආදී ප්‍රදේශ කේන්ද්‍ර කොටගෙන කුඩා ලැගුම්හල් රැසක් පැතිර පවතී. තවද අර්ධ සුඛෝපභෝගී හෝටල් අතලොස්සක් මේ ප්‍රදේශයේ දැකිය හැකිය. මීට අමතරව තංගල්ල, රන්න, අම්බලන්තොට, හම්බන්තොට ආදී මුහුදු තීරය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයන්හීද ඔබට නවාතැන්පළවල් සොයා ගත හැකිය. ඔබ විශ්‍රාම ශාලාවක් සොයන්නේ නම් ඔබට මුල්කිරිගල, වැව්රුකන්නල හෝ නයිගල යන පුදබිම්හී නවාතැන් ගන්නට පුළුවන. පසුගිය දශකයේදී ප්‍රබෝධමත් වූ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ ශීඝ්‍රයෙන් සංවර්ධනය වන බෙලිඅත්ත සහ වීරකැටිය දෙනුවර අතරමැදිව පිහිටා ඇති මුල්කිරිගලට පිවිසෙන ඔබට අවශ්‍ය ඔබට ඉන්ධන, ආහාරපාන යනාදී සියළුම අඩුමකුඩුම ඉහත කී නගර ද්විත්වයෙන්ම සපුරා ගත හැකිය.

පහළ මළුවේ ප්‍රතිමා | Statues from the lower level

රජමහාවිහාර මළුවේ සැතපෙන පිළිමවහන්සේ | The sleeping statue from the "Rajamahavihara" level

Located in a very scenic part of Hambantota District, Mulkirigala is truly a hidden gem. Mulkirigala's history dates back to over 2200 years and it's awe inspiring to see how this "Royal Temple" has been built centering it around a rock.

Laden with 5 levels, Mulkirigala is a rock that stands 672 feet above mean sea level. Mulkirigala resonates an air of Dambulla which is considered to be the crown jewel among rock temples around the world, and is scenically located amid lush greenery.

රජමහාවිහාර මළුවේ දසුනක් | A scene from the "Rajamahavihara" level

Historic background

Rock inscriptions located inside caves have revealed that "Bhanaka" monks were residing in these caves as way back as 2nd and 1st century B.C. "Bhanaka" monks are a group of monks who were entrusted to memorize and keep alive the universal teachings of Lord Buddha in spite of all odds. They are considered to be the disciples of Seriyuth Arahat Thero, one of Lord Buddha's closest disciples. The rock inscription provides evidence that the "Majjima Bhanaka" monks whose duty was to disseminate the contents of "Majjima Nikaya" called these caves home. This along with several other historic facts lead to the conclusion that Arahat Theros had resided in this part of the island long ago.

මජ්ඣිම භාණක ලෙන | Majjima Bhanaka Cave

Additionally the upper level hosts a "Dethispalaruha Bo tree" which has been proven. According to Bodhivamsa which is a historic scribble documenting the history of Bo trees in Sri Lanka this temple would've been known as the "Giriba" temple. It is widely believed that this gave rise to the name "Giruwapatthuwa" which is the name used to describe this part of Hambantota district.

Sinhalese Kings such as Mahanaga, Kawantissa, Saddhatissa, Walagamba (Wattagamini Abhaya), Dappula have been instrumental in building up this temple. King Keerthi Sre Rajasinghe from the Mahanuwara era is another royal who toiled to solidify this holy temple.

පහළ මළුවේ බිතුසිතුවමක් | A fresco in the lower level 

There has been some debate over whether the real name of this temple ought to be Mulkirigala or Mulgirigala. According to Ven. Medagoda Siriniwasa Thero the correct name should be "Mulkirigala". However, the temple had been known as "Moolagiri Viharaya" in its history.

Splendor of Mulkirigala

The five levels mentioned above that are in existence in Mulkirigala are as follows.

1) Siyambala (Tamarind) Level

A museum that depicts the history of Mulkirigala is aptly located at the very entrance to the temple. In addition to this, the temple and the "Vishrama Shala" are both located in this level.

විහාරයේ කෞතුකාගාරය | The temple's museum

2) Lower Level

This level is composed of a Bo tree and a dagoba as well as the "Na Len" statue house and the "Paduma Rahath" statue house. These statue houses are adorned with beautiful frescoes painted in the Mahanuwara era. It's a wonder how in tact these frescoes are given their age and the dyes been sourced from nature. You will be able to observe a sleeping Buddha statue amid a few other statues in this level. The "Vesak Hall Level" is also considered to be part of the Lower Level and it hosts the famed Majjima Bhanaka cave, the Majjima Bhanaka rock inscription and the old ordainment house.

3) Mid Level

The mid level is located towards the left hand side of the stairwell composed of a Bo tree, dagoba and a monks' abode.

පහළ මළුවත් වෙසක් ශාලා මළුවත් යාකෙරෙන පියගැට පෙළ | The stairwell that links the lower level with the Vesak Hall Level

4) "Rajamahavihara" Level

This level is the most majestic out of the 5 levels of Mulkirigala and is well perched to give a panoramic view of the surrounding environs. On a day with clear skies, even the Tangalle beach is visible from here and is well perched to give a perfect view of the Tamarind Level below. A spacious level, it is composed of a pond and a rock inscription as well.

රජමහාවිහාර මළුවට පෙනෙන සුන්දරත්වය | The beauty from the "Rajamahavihara" level

As the name suggests, the "Rajamahavihara" level hosts a "Rajamahaviharaya" or a "Royal Temple" which is the literal translation from Sinhala. In addition to that the "Aluth Viharaya" (new temple), "Nagaviharaya", "Saala Gal Geya" and the "Piriniwan Manchakaya" are located on this level of the rock. Here again lies vast quantities of breathtaking frescoes, some from the Mahanuwara era while others come from the pre-independence 20th century. The cave temples are adorned with a number of Buddha statues along with a statue of Lord Buddha's passing away in the "Piriniwan Manchakaya".

මුල්කිරිගල සැතපෙන පිළිම වහන්සේ නමක් | A sleeping Buddha statue from Mulkirigala

5) Upper Level

Up to this point the stairs are somewhat narrow but easy to climb. However, the stairs leading up to the Upper Level are narrower and go through a steeper incline. Despite that, this is not to tell that this climb is by any means a difficult one. What's more interesting is the fact that the stairs that were used in the ancient time are still in tact in most of the places. As soon as you reach the upper level, you'll be welcomed by the bustling noise of the "Dethispalaruha Bo tree". One of the first 32 saplings from the Sri Maha Bodhi, Dethispalaruha Bo trees are considered to be or great religious significance. The pinnacle of the rock is adorned by a dagoba while a pond is also present in the upper level.

The "Gerandi Kapolla" which literally stands for "snake pass" is a natural pass between two boulders besides the sacred Bo tree which is quite fascinating. Additionally, the panoramic view from the top of the peak is astounding. It is said that sunrises and sunsets are quite breathtaking from atop this 350 feet rock temple.

දෙතිස්ඵලරුහ බෝධීන්වහන්සේ | Dethispalaruha Bo tree

How to get there

If you're traveling to Mulkirigala from somewhere around Colombo, Galle or Matara, you should first reach Beliatta. In order to get there you could either use the roach from Matara via Hakmana or the road that leads from Matara via Dikwella. Both these roads are carpeted. From Beliatta you should travel approximately 10km along the Weeraketiya road until you reach the Mulkirigala junction which is a small bazaar. Take a left turn there, as per the direction board to reach the temple premises. If you're travelling from Hambantota you should reach Weeraketiya via Ranna. Weeraketiya hosts one of Sri Lanka's only two 5 way intersections, out of which you're to take the Beliatta road which will lead you to the Mulkirigala junction.

රජමහාවිහාර මළුවට දිවෙන පියගැට පෙළ | The stairwell leading up to the "Rajamahavihara" level

Nearby attractions

Several attractions that are of immaculate beauty are scattered around Mulkirigala. Among those, Naigala Temple which is accessible through the Weeraketiya - Ranna road is an ancient temple where enlightened "Arahat" theros had resided. Kasagala Temple, which is accessed through the same road (one must travel a bit more towards Ranna side) is an historic temple where the divine Tooth Relic had been safehoused. On the other side, the Wewrukannala can be reached through the Weeraketiya - Beliatta - Dikwella road while the A2 highway can be used to reach seaside attractions such as the Blowhole (Hummanaya) and Ussangoda. You may also use the Nonagama - Ratnapura road to reach Ramba Temple as well as the Madunagala Hermitage and hot water springs.

පිරිනිවන් මඤ්චකය | "Piriniwan Manchakaya"

Facilities

There are several small rest houses clustered around Beliatta, Weeraketiya and Walasmulla. Additionally, you might be able to locate a few semi-luxury hotels in this vicinity. Tangalle, Ranna, Amabalantota and Hambantota provides you with a few options along the beach. In case you're looking for a low cost "Vishrama Shaala", Mulkirigala, Wewrukannala and Naigala provides such facilities. During the past decade the Hambantota district has seen a major facelift. Mulkirigala is located amid the two buzzing townships of Beliatta and Weeraketiya. These two towns will give you plenty of options to fuel-up and find food, beverages and any other amnesties you may require.

කන්දරෝඩෛ පිහිටි කදුරුගොඩ විහාරය, Kadurugoda Temple in Kandarodai

Scroll down to read in English.

දශක ගණනක් කුරිරු යුද්ධයෙන් බැට කෑ උතුරේ ලාංකේය ඉතිහාසයේ ප්‍රෞඪත්වය කියාපාන පෞරාණික ස්ථාන රාශියකි. ඒ අතුරින් බෞද්ධ උරුමයෙන් ඔද තෙද වැඩුණු පැරණි විහාරාරාමද අපට දැකගන්නට ලැබේ. ඒ අතුරින් දිවයිනේ අන් කිසිඳු විහාරස්ථානයකට වෙනස්ම මුහුණුවරක් ගන්නා කදුරුගොඩ නොහොත් කන්දරෝඩෛ විහාරය ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගනියී. ඒ අන් කවර කාරණාවක් නිසාවත් නොව, එකම බිම් කඩක එකිනෙකට ආසන්නයෙන් පිහිටා ඇති කුඩා දාගැබ් සමුදාය නිසාය.

අසිරිමත් කදුරුගොඩ | The beauty of Kadurugoda

ඓතිහාසික පසුබිම

කදුරුගොඩ විහාරයේ අතීතය බුදුරජාණන්වහන්සේගේ කාලය දක්වා වූ ඈතකට දිව යයි. චුලෝදර සහ මහෝදර නම් නාග ගෝත්‍රික රජවරුන් දෙපල අතර ඇති වූ හබය සමථයකට පත්කරලනු වස් නාගදීපයට වඩින අතරමගදී කදුරුගොඩ මොහොතක් විවේකීව සිටි බව පනප්‍රවාදයෙහි සඳහන්ය.

නටඹුන් දාගැබ් සමූහයට අමතරව වටදාගෙයක නටඹුන් හා අනුරාධපුර සහ පොළොන්නරු යුගයට අයත් කාසි, බුද්ධ ප්‍රතිමා සහ වර්ණාලේපිත උළු 1917 - 1919 අතර කාල සීමාවේදී මෙහිදී සිදු කරන ලද කැණීම් කටයුතු වලදී හමු වී ඇත. එසේ සොයාගත් ප්‍රතිමා, උළු සහ කාසි යනාදිය මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා යාපනය කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත. මෙකී පුරාවස්තූන් මහා පරාක්‍රමබාහු, නිශ්ශංක මල්ල, ලීලාවතී සහ පළමුවන බුවනෙකබාහු රජ සමයන්ට නෑකම් කියන බව පුරාවිද්‍යා මතයයි. තවද අතීතයේදී දෙවනපෑතිස් මහරජු විසින් දඹකොළ පටුනත් අනුරාධපුරයත් යා කෙරෙමින් ගල් පහන් කණු යොදා කරවූ මහාමාර්ගයේ වැදගත් මංසන්ධියක් ලෙසද කදුරුගොඩ පුරාවිද්‍යඥයන් විසින් හුවා දක්වයි. ඊට අමතරව ක්‍රි.ව. 9වන සියවසේදී සිව්වැනි කාශ්‍යප රජු විසින් මෙම විහාරස්ථානය සඳහා කරනු ලැබූ ප්‍රදානයක් සම්බන්ධයෙන්ද "අත්තානේ ටැම් ලිපිය" නමින් හැඳින්වෙන මෙහි ඇති ටැම් ලිපියක සඳහන්ය.

කදුරුගොඩ දාගැබ් | The dagobas in Kadurugoda

මෙහි පිහිටා ඇති දාගැබ් ඉතා සුවිශේෂී මුහුණුවරක් ගනු ලබයි. ඒවා හුණුගල් සහ කොරල් යොදාගෙන නිමවා ඇති බවක් බැලූ බැල්මට පෙනේ. තවද බැලූ බැල්මට ඒවයේ හැඩය නිරීක්ෂණය කිරීමේදී ඊට මහායාන අභාෂය ලැබී ඇත්දැයි යන සැකය උපදී. කෙසේ වෙතත් යුද්ධයේ අමිහිරි මතකයන් ගෙනහැර පාන වෙඩි උණ්ඩ දාගැබ් වටා දක්නට ලැබීම සෝචනීයය. පුන්කුඩුතීවු දිවයිනේ වැඩසිටි රහතන්වහන්සේලා 60 නමකගේ ධාතූන් තැන්පත් කර දාගැබ් 60ක් කදුරුගොඩදී කරවූ බවත් ඉන් 56ක අත්තිවාරම් 1917 කැණීමේදී සොයාගත් බවත් පොත පතෙහි සඳහන්ය. අද වන විට දාගැබ් 56ම දැකගන්නට තිබේද යන්න සැකසහිතය. ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් නොසිටින මෙම විහාරයේ ටකරන්වලින් කරවන ලද අල්පේච්ඡ බුදු ගෙයක් සහ කුඩා බුදු මැදුරක්ද මෑතදී ඉදි කර ඇත.

මහනුවර යුගයේදී "නම්පොත" නමින් ප්‍රචලිත වූ විහාර හා පූජාභූමි නාමාවලියට අනුව කදුරුගොඩ විහාරය නමින් මෙම ස්ථානය සඳහන් කෙරෙන අතර පෘතුගීසි ලේඛණවලට අනුව එය හැඳින්වෙන්නේ "කන්දරකුඩ්ඩෙයි" නමිනි.

කදුරුගොඩ දාගැබ් එකිනෙකට වෙනස්ව නිමවා ඇති අන්දම | The dagobas in Kadurugoda are made differently from one to the other

අවාසනාවකට පසුගිය දශක ගණනාව මුළුල්ලේ කදුරුගොඩ පුරාවිදු බිමට අයත් භූමිය ප්‍රදේශවාසීන් විසින් නීතිවිරෝධී ලෙස අත්පත්කරගනිමින් පවතී. මෙය රටේ ශ්‍රී විභූතියට මහත් ඛේදයක් වන අතර එය වළක්වා මෙකී සුවිශේෂී පුරාවිද්‍යා ස්ථානයේ මතු පැවැත්ම තහවුරු කිරීම බලධාරීන් සතු වගකීමකි. කෙසේ වෙතත් යුද සමයේදී මෙම ඓතිහාසික වටිනාකමින් යුතු ස්මාරකයේ කඩා බිඳ දමන්නට තරම් කුරිරු නොවූ උදවියටත් එය සුරැකි පාර්ශව වලටත් සමස්ථ ශ්‍රී ලාංකේය ජාතියේ හදපිරි ප්‍රණාමය පිරිනැමිය යුතුය.

පිවිසුම් මාර්ගය

යාපනයේ සිට A9 මාර්ගය ඔස්සේ කන්කසන්තුරය දක්වා ගමන් කරන ඔබට චුන්නගම් නම් වූ අතිශය සශ්‍රීක නගරය හමුවේ. චුන්නාගම් සිව් මංසලින් වමට හැරී පුත්තූර් මාර්ගය ඔස්සේ මද දුරක් ගොස් යළිත් වමට හැරී අතුරු මාර්ගයක් ඔස්සේ කදුරුගොඩ විහාරයට ළඟාවිය හැකිය. චුන්නාගම් හන්දියේත්, කන්දරොඩෛවලට හැරෙන හන්දියේත් නාමපුවරු සවිකර ඇති බැවින් ඔබට පහසුවෙන්ම මග සොයාගැනීමට හැකි වනු ඇත. චුන්නගම් නගරයේ සිට කදුරුගොඩ විහාරයට කි.මි. 3.2ක පමණ දුරක් ඇත.

කොත රහිත දාගැබක් | A dagoba which has lost its conical top

අවට ආකර්ෂණයන්

යාපන අර්ධද්වීපයෙහි සාරවත් පෙදෙසක පිහිටා තිබෙන කන්දරොඩෛ ඉතා වටිනා ස්ථාන කිහිපයකට මැදිව පිහිටා ඇත. ඒ අතුරින් යාපනය නගරයේ පිහිටි නල්ලූර් කෝවිල, පුස්තකාලය, යාපන කොටුව මෙන්ම කන්දරොඩෛ ප්‍රදේශයට උතුරින් පිහිටා තිබෙන කීරිමලෛ, දඹකොල පටුන, මාවට්ටිපුරම් කෝවිල යනාදිය වෙසෙසින්ම හුවා දැක්විය හැකිය.

කදුරුගොඩ දාගැබ් | The dagobas in Kadurugoda

පහසුකම්

කන්දරොඩෛ පුදබිමට කි.මි. 3.2ක දුරින් පිහිටා ඇති චුන්නාගම් නගරය කලින් සඳහන් කලාක් මෙන් සශ්‍රීක, අංග සම්පූර්ණ නගරයකි. ඔබේ අවශ්‍යතා රාශියක් ඔබට එහිදී සපුරා ගත හැකිය. උතුරු පළාතේ අගනගරය මෙන්ම ලංකාවේ ප්‍රමුඛම නගරයක් වන යාපනය නගරයට චුන්නාගම්වල සිට දුර කි.මි. 10ක් පමණ වේ. එබැවින් කන්දරොඩෛ යනෙන ඔබට පහසුවෙන්ම ඉහත කී නගර ද්විත්වයෙන් ඔබේ ඉඳුම් හිටුම්, ආහාරපාන, ඉන්ධන, බැංකු යනාදී සියළුම අවශ්‍යතා පහසුවෙන්ම සපුරා ගැනීමට හැකි වනු ඇත.

එක් එක් ප්‍රමාණයේ දාගැබ් | Dagobas come in different sizes

බුදු මැදුර | The statue house

For decades the blatant war ravaged the northern part of Sri Lanka which is host to a number of historic places that stands firm to showcase the historic grandeur of our island. This includes a set of Buddhist temples and ruins that have a vast history. Among these, Kadurugoda a.k.a. Kandarodai stands out due to its unique outlook which is different to all the temples and monasteries we see in the rest of the country. This is simply due to the cluster of small dagobas located close to one another in the same plot of land.

කදුරුගොඩින් නෙත පිනවන දසුනක් | An attractive sight from Kadurugoda

Historic background

The history of Kadurugoda temple dates back to days of Lord Buddha. It's folklore that Lord Buddha stopped by to rest at Kadurugoda on his way to Nagadeepa to mediate the conflict between Chulodara and Mahodara, the two warring kings of the Naga tribe. These coins, statues and roofing tiles are shown to the public at the Jaffna museum.

In addition to the ruins of the dagobas, Kadurugoda contains ruins of a "Vatadage" (Circular shaped statue house) while coins, Buddha statues and colored roofing tiles dating back to the Anuradhapura and Polonnaruwa eras were recovered from the site during the excavations carried out in between 1917 and 1919. It's believed that these artifacts relate to the reins of King Parakramabahu the Great, King Nissanka Malla, Queen Leelawathi and King Buwanekabahu I. It is also believed that Kadurugoda was a key node in the highway commissioned by King Devanampiyatissa to connect Dambakola Patuna to Anuradhapura, the road is said to have had lantern posts made out of rock adorning the way. Additionally, the "Atthane Pilalr Script" which is found at the same location tells the tale of how King Kasyapa IV donated land to the Kadurugoda temple in 9th century A.D.

යුදගිනිදැල් සිහි කැඳවන වෙඩි උණ්ඩ සලකුණු | The bullet-holes which remind us of the bloody war

The dagobas here are quite unique and are made out of limestone and dead coral rocks. The shape of the dagobas indicate a bit of Mahayana influence. Additionally, the dagobas are bullet-hole ridden, reminding us of the dark past we've been through due to the war. According to recorded history 60 dagobas were erected enshrining relics from 60 "Arahat" theros who called the Punkudutivu island home. Out of the 60 dagobas, 56 foundations were uncovered during the 1917 excavations. However, it is uncertain whether all 56 dagobas can be seen today. This temple does not have a resident monk and thus is served by a meager shrine house made out of galvanized sheets and a small Buddha statue.

During the Kandy kingdom, a book called "Nampotha" (literally translates to "book of names" in English) containing names of all temples and holy sites was commissioned. In it, this temple is mentioned as "Kadurugoda Viharaya". However, according to Portuguese documents from the colonial era, this place is mentioned as "Kandarakuddei".

සමීප දසුනක් | A close-up

Unfortunately the neighboring villagers have been illegally infringing the land belonging to the Kadurugoda Archaeological site over the past several decades. This is a deadly blow to the pride of Sri Lankan history and it's the duty of the authorities to restore parity and ensure longevity of this great monument. Additionally, the entire Sri Lankan community should be thankful for those who protected this site and those who were wise enough to not harm it in any way during the bitter war that ravaged these parts of our beautiful island.

How to get there

On your way along the A9 highway from Jaffna to Kankasanturai you will come across a very bustling city named Chunnakam. Kandarodai ruins are located 3.2km from Chunnakam. You're to take a left turn from the Chunnakam town center and travel along the Puttur road, from where you'll have to take another left turn after travelling a small distance to reach the ruins. Sign boards have been planted providing directions at both the intersections, making it easy for you to find you way through.

Courtesy of Google Maps

Nearby attractions

Kandarodai is situated in a fertile strip of land in the Jaffna peninsula which is surrounding many important sites and scenes. Among these, Nallur Kovil, Library and the Fort in the Jaffna city stands out. One should not forget the important sites north of Kandarodai such as Keerimalai, Dambakola Patuna and Mavaddipuram Kovil either.

කදුරුගොඩ දාගැබ් | The dagobas in Kadurugoda

Facilities

Kandarodai ruins are situated 3.2km away from Chunnakam, which is a vibrant city with many facilities. You would be able easily fulfill most of your requirements there. Jaffna, the capital city of the Northern Province whilst being a major town in the country is located approximately 10km from Chunnakam. Hence, on your visit to Kandarodai, you can easily replenish your wants and needs such as accommodation, food and beverages, fuel, banking and etc. from the above two cities easily.

ඩෙල්ෆ්ට් දිවයින, Delft Island

Scroll down to read in English.

ශ්‍රී ලංකා සිතියම නිරීක්ෂණය කරන ඔබට යාපන අර්ධද්වීපය අවට දිවයින් සමූහයක් පිහිටා ඇති බව නෙත ගැටී ඇතුවාට සැක නැත. මෙකී දුපත් අතුරින් භූමි ප්‍රමාණයෙන් විශාලතම දූපත (වර්ග කි.මි.50ක් පමණ වූ) වන්නේ ඩෙල්ෆ්ට් (දෙමළ බසින් නෙඩුන්තීවු) දූපතයි. ඉන්දු-ලංකා දේශ සීමාවට කිලෝමීටර කිහිපයක් නුදුරින් පිහිටා ඇති මෙම දූපත අතීතයේ පටන්ම රාජ්‍යයේ ස්වෛරීත්වයට වැදගත්වූ සන්ධිස්ථානයක් වූ බවට ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි. ඩෙල්ෆ්ට් දූපතට එහි නම යොදා ඇත්තේ ලන්දේසීන් විසිනි. එම නාමය බොහෝ විට නෙදර්ලන්තයේ පිහිටා ඇති ඩෙල්ෆ්ට් නගරයෙන් උපුටාගන්නට ඇත.

ඉපැරණි බලකොටුව | The old fortress

ඩෙල්ෆ්ට් දූපතෙහි 5000කට අධික ජනතාවක් වාසය කරන අතර නාවුක හමුදාව විසින් ප්‍රදේශයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරයි. දූපතට වෙනමම ප්‍රාදේශීය සභාවක්, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයක්, මාර්ග පද්ධතියක් මෙන්ම දිසා රෝහල්, පොලිස්, බැංකු, තැපැල් හා පාසල් පහසුකම්ද මධ්‍යම රජය විසින් සපයා දී ඇත.

අතිරමණීය දූපතක් වූ ඩෙල්ෆ්ට් හී ඓතිහාසික නටඹුන් හා ස්මාරක රාශියකි. ඒවා බොහෝමයක් කොරල් පර සහ හුණුගල් භාවිතා කර ඉදි කර තිබීම විමතියට කරුණකි. ලංකාවේ වෙනත් ප්‍රදේශවලට වෙනස් වූ පරිසර පද්ධතියක් ඇති ඩෙල්ෆ්ට් දූපත ලංකාවේ වල් අශ්වයින් හමුවන එකම ස්ථානයයි. දිවයිනේ ප්‍රධාන ජීවිකාව ධීවර කර්මාන්තය වන අතර ඩෙල්ෆ්ට් වැසියන් දකුණු ඉන්දීය ට්‍රොලර් යාත්‍රා විසින් සිදුකරන මත්ස්‍ය මංකොල්ලයේ පීඩිතයන් බවට පත්ව තිබීම ඛෙදජනකය.

ඓතිහාසික පසුබිම

ඉන්දු-ලංකා දේශ සීමාවේ පිහිටා තිබෙන ඩෙල්ෆ්ට් දූපත ශතවර්ෂ ගණනාවක පටන් රාජ්‍යය පාලනයට උපක්‍රමික වැදගත්කමකින් යුතු ස්ථානයකි. දූපතෙහි උතුරු භාගයට වන්නට පෞරාණික විහාර පද්ධතියක නටඹුන් දැකිය හැකිය. ඒ අතුරින් දාගැබ් සමූහයක පාදම් විශේෂයෙන් කැපී පෙනෙයි.

බෞද්ධ නටඹුන් | Buddhist Ruins

තවත් ඉතාමත්ම වැදගත් ආකර්ෂණයක් වන්නේ ඩෙල්ෆ්ට් හී ඇති ඉපැරණි කොටුවයි. පළමුවෙන්ම යාපනය පාලනය කළ වන්නියාර් රජවරුන් විසින් ඉදිකරන්නට යෙදුනු මෙම බලකොටුව පසුකාලීනව යුරෝපීය ආක්‍රමණිකයන් විසින්ද සිය ආදිපත්‍යය පැතිරවීම සඳහා යොදා ගෙන ඇත. මෙම කොටුවෙහි ඇති වැදගත්කම නම් එය මුළුමනින්ම පාහේ කොරල් පර යොදාගෙන කර තිබීමයි. ඊට බදාමය ලෙස හුණු, බිත්තර සහ කෝමාරිකා යුෂ එකතු කොට සකසා ගත් සම්මිශ්‍රණයක් භාවිතා කෙරුණු බවට විශ්වාස කෙරේ. ලන්දේසි සහ බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ ශක්තිමත් කෙරුණු මෙම බලකොටුව 1960 දශකය දක්වා ඉතාමත්ම හොඳ තත්ත්වයක පැවැතුණු බවත්, එවක හැමූ සුළිසුළඟින් දැඩි අලාභහානියට පත්වූ බවත් දූපත්වාසීන් පවසති. ඩෙල්ෆ්ට් රෝහල හරහා ළඟා විය යුතු මෙම බලකොටුව නිසියාකාරයෙන් සංරක්ෂණය කිරීම බලධාරීන් සතු යුතුකමකි. 

බලකොටුවට අමතරව ඓතිහාසික ලන්දේසි රෝහලක් මෙන්ම බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් 1905දී කැරවූ උසාවියකද නටඹුන් ඩෙල්ෆ්ට් හී අදටත් ඉතිරිව පවතී. ඉපැරණි බ්‍රිතාන්‍ය උසාවිය අසල තවමත් නිකැලැල්ව ඉතිරිව පවතින්නේ පරෙවි කූඩු සහිත ස්ථම්භයකි. අතීතයේදී ඩෙල්ෆ්ට් දූපතේ සිට ගොඩබිමට පණිවිඩ යැවීමට යොදාගත් පරෙවියන්ගේ වාසස්ථානය වූයේ මේ ස්ථම්භයයි. අතීතයේදී ඩෙල්ෆ්ට් බලකොටුවත් උසාවි භූමියත් යා කෙරෙන උමගක් ප්‍රාදේශීය පාලකයන් විසින් කරවූ බවද කියැවේ.

ඩෙල්ෆ්ට් කොටුව | Delft Fort

පරිසර සුන්දරත්වය

ඩෙල්ෆ්ට් දූපතේ ඇත්තේ ශුෂ්ක පරිසර පද්ධතියකි. ගල් සහ වැලි සහිත පසකින් ආඪ්‍ය ඩෙල්ෆ්ට් දූපත පුරා තල් ගස් පැතිර පවතී. දූපතේ වැටමායිම් සලකුණු කිරීමටද කොරල් පරවලින් කරවූ ප්‍රාකාර යොදා ගැනීම අතිශය විශ්මයජනකය.

ශුෂ්ක දේශගුණය | Arid weather

හින්දු විශ්වාසයට අනුව ඩෙල්ෆ්ට් දූපත නිර්මාණය වී ඇත්තේ හනුමන්තා හිමාලයෙන් රැගෙන ගිය ඖෂධ වනයෙන් කොටසක් මුහුදට වැටීමෙනි. ඩෙල්ෆ්ට් දූපතෙහි ඖෂධීය ශාක විශේෂ 62ක් පවතින බව කියැවේ. ඒ අතුරින් කෝමාරිකා, හීරැස්ස වැනි ශාක සුළභව දැකිය හැකිය.

දූපත මධ්‍යයෙහි සුවිශාල බඔබාබ් ගසක් දක්නට ලැබෙන අතර එහි කඳේ සුවිශාල බෙනයක් දක්නට ඇත. මෙවන්ම ගසක් මන්නාරමේද දැකිය හැකිය. අප්‍රිකාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන මෙම ශාකය බොහෝ විට පෘතුගීසීන් විසින් ඩෙල්ෆ්ට් දිවයිනට ගෙන එන්නට ඇත.


වල් අශ්වයින් නිසා ඩෙල්ෆ්ට් දූපත දේශීය සංචාරකයන් අතර ඉමහත් ප්‍රසිද්ධියක් අත් කරගෙන ඇත. පෘතුගීසීන් විසින් දූපතට හඳුන්වා දුන් අශ්වයින් පසුකාලීනව වල්වැදීම නිසා ලංකාවේ නිදැල්ලේ සැරිසරන අශ්වයින් ඇති එකම ස්ථානය ලෙස ඩෙල්ෆ්ට් දූපත නම් දරයි. පෘතුගීසී සමයේදී ඩෙල්ෆ්ට් දූපත අශ්ව අභිජනන සහ හුවමාරු මධ්‍යස්ථානයක් වන්නට ඇතැයි සැලකේ.කෙසේ වෙතත් දිවා කාලයේ දැඩි හිරු රෂ්මියත් සමඟ අශ්වයින් කැලෑ වදින අතර ඔවුන් රංචු වශයෙන් බහුලව දැකගත හැකිවන්නේ උදෑසන හෝ සවස් යාමයේ යැයි දූපත්වාසීන් පවසති. එනමුත් දිවා කාලයේද දිවයින පුරා යහමින් පැතිර පවතින එළිමහන් තෘණභූමිවල ගැවසෙන වල් අශ්වයින් ඔබට දැක ගත හැකිවනු ඇත. ඩෙල්ෆ්ට් දූපත පුරා වල් අශ්වයින් 450ක් පමණ වාසය කරතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරේ. අවාසනාවකට මෙන් ආහාර හා ජල හිඟය නිසා වියළි කාලවලදී අශ්වයන් මියයන බව අපට අසන්නට ලැබිණි. නවික හමුදාව මෙම සත්ත්ව සම්පත ඩෙල්ෆ්ට් දිවයිනේ ආරක්ෂා කරගනුවස් මහත් පරිශ්‍රමයක් දරණ බවද මෙහිලා ලිවිය යුතුමය. ඉදිරියේදී මේ සඳහා අක්කර 100කින් සමන්විත වනජීවී උද්‍යානයක් නම් කිරීමට රජය කටයුතු යොදමින් සිටින බව අපට වාර්තා වේ. එමඟින් කුරුළු විශේෂ 101කට, සමනල විශේෂ 15කට, ක්ෂීරපායී විශේෂ 11කට, කුරුමිණි විශේෂ 10කට, උරඟ විශේෂ 8කට මෙන්ම එක් උභයජීවී විශේෂයකට රැකවරණය සැපයෙනු ඇත.

වල් අශ්වයෙක් | A wild horse

ඩෙල්ෆ්ට් දූපතෙහි ඉතා විශ්මයජනක ස්වභාවික ශෛලමය නිමැවුම් දෙකකි. ලියලන ගල නමින් ප්‍රසිද්ධ ගල දිනෙන් දින නාග පෙනයක හැඩයෙන් වර්ධනය වන බව දූපත්වාසීන් පවසන අතර, එය හින්දූන්ගේ පූජාවටද ලක්ව ඇත. මීට අමතරව අසිරිමත් සුවිසල් පාද ලාංඡනයක්ද දූපත් මධ්‍යයෙහි දක්නට ලැබේ. මෙය හනුමන්තාගේ පා සටහන බව ඇතැමුන්ගේ විශ්වාසයයි. මෙම පාද ලාංඡනයට නුදුරින් අතීතයේදී අශ්වයින් ගාල් කිරීමට යොදා ගැනුණු ඉස්තාලවල ශේෂයන්ද දැකිය හැකිය. 

මීට අමතරව ඩෙල්ෆ්ට් දූපතේ නැගෙනහිර ඉවුරේ දැකුම්කළු නොගැඹුරු වෙරළ තීරයක්ද දැකිය හැකිය.

හනුමන්තාගේ බවට කියැවෙන පාද ලාංඡනය | The footprint believed to be Hanuman's

පිවිසුම් මාර්ගය

දූපතක් වන ඩෙල්ෆ්ට් වෙත ඔබට ලඟා විය හැක්කේ සමුදුරු තරණයෙනි. නාගදීපයට යාත්‍රා කෙරෙන මගී නෞකා ගමන් ආරම්භ කෙරෙන කුරිකඩ්ඩුවාන් ජැටියෙන් දිනපතා උදෑසන 9ට ඩෙල්ෆ්ට් බලා මගී යාත්‍රාවක් ගමන් අරඹයි. මහාමාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය විසින් නොමිලේ ක්‍රියාත්මක කෙරෙන මෙම සේවාව ඩෙල්ෆ්ට් දිවයිනෙන් හවස 2.30ට යළිත් කුරිකඩ්ඩුවාන් බලා ගමන් අරඹයි. මෙම මුහුදු ගමනට පැයක කාලයක් වැය වේ. ඩෙල්ෆ්ට් දූපත දක්වා ක්‍රියාත්මක වන එකම පොදු ප්‍රවාහන සේවය මෙයයි, එබැවින් මෙම සේවාව මග නොහැරෙන ලෙස දිනය සැලසුම් කරගන්න. ඊට අමතරව කුලී පදනම මත රුපියල් 8000කට ආසන්න අගයකට (එක පැත්තකට) ඔබට බෝට්ටුවක් කුලියට ගැනීමේ හැකියාවද පවතී. 

යාපනය සිට සපත්තු පාලම් ඔස්සේ වේලනෙයි හරහා කුරිකඩ්ඩුවාන් ජැටියට කි.මි. 30ක් ගෙවා ළඟා විය හැකිය. එහිදී ඔබට ඔබගේ රථය ගාල් කිරීමට අවශ්‍ය පහසුකම් වේලනෙයි ප්‍රාදේශීය සභාව සහ ආරක්ෂක අංශ මැදිහත්ව සපයා දී තිබේ. 

ඩෙල්ෆ්ට් ජැටිය | Delft jetty

ඩෙල්ෆ්ට් දිවයිනේ ජැටියට නෞකාව ළඟා වූ පසු ජැටිය අසලින් ඩීමෝ බට්ටකු හෝ ත්‍රී රෝද රථ ඔබට කුලියට ගත හැකි අතර ඒවාහී රියැදුරන් ඔබව දූපත වටා පිහිටා ඇති වැදගත් සන්ධිස්ථාන කරා පැය දෙකක් ඇතුලත ගෙන යනු ඇත.

අපගේ ගමනේදී අප ඩෙල්ෆ්ට් දූපත වටා ගමන් ගත්තේ කමල් නම් රියැදුරකු සමඟ ත්‍රී රෝද රථයකය. දූපත පිළිබඳව තොරතුරු රැසක් හෙළි කළ කමල් සමස්ථ ගමනටම අය කළේ රුපියල් 1500ක් පමණි.  
(ඉහත කී වේලාවන් සහ මිල ගණන් 2013 දෙසැම්බරයේ තත්ත්වය බව කරුණාවෙන් සලකන්න)

ඩෙල්ෆ්ට් දිවයින කරා | Towards Delft

අවට ආකර්ෂණයන්

සොළොස්මස්ථානවලින් එකක් ලෙස බෞද්ධයින්ගේ සිත්ගත් නාගදීපයට කුරිකඩ්ඩුවාන් ජැටියේ සිටම ළඟා විය හැකිය. නාගදීප (නයිනතීවු) දුපතේම නාගපූෂණී අම්බාල් නමින් වැදගත් හින්දු කෝවිලක්ද පිහිටා ඇත. මීට අමතරව යාපනයේ සිට කුරිකඩ්ඩුවාන් කරා දිවෙන මාර්ගයට නුදුරින් පිහිටා ඇති චට්ටි වෙරළතීරයටත්, අරාලි තුඩුවේ පිහිටි ජනරාල් ඩෙන්සිල් කොබ්බෑකඩුව මැතිඳුන්ගේ ස්මාරකයටත් ළඟා විය හැකිය.

පහසුකම්

යාපන අර්ධද්වීපයේ සිට මුහුදුන් සැලකිය මනා දුරකින් ඩෙල්ෆ්ට් දූපත පිහිටා ඇති නිසා ඔබට අවශ්‍ය කරන දෑ නෞකාවට ගොඩ වීමට මත්තෙන් සූදානම් කරගන්නේ නම් මැනවි. ඩෙල්ෆ්ට්හී දැනට මූලික පහසුකම් යටතේ හෝටලයක් ක්‍රියාත්මක අතර තවත් හෝටල් කිහිපයක් ඉදිවෙමින් පවතී. දූපතේ ජංගම දුරකථන සහ අන්තර්ජාල පහසුකම්ද ඇත. 

බඔබාබ් ගස | The Baobab tree

If you keenly observe the Sri Lankan map, you would've definitely come across a cluster of small islands towards the west of the Jaffna peninsula. Delft (known in Tamil as Neduntivu) is the largest out of these islands with approximately 50 sq.km of land. Located a few kilometers away from the Indo-Lanka border, this island was a crucial outpost for territorial integrity from the ancient times. Delft has got its name from the Dutch settlers who probably named the island after the Dutch city of Delft. 

The population of Delft exceeds 5,000 and the security of the island is provided by the Sri Lanka Navy. The island has a separate Pradeshiya Sabha, Divisional Secretariat, a road system alongside facilities such as a district hospital, banks, police, postal services and schools provided by the government.

A island of tranquility, Delft has a number of ruins and monuments. The fact that most of these have been erected using corals and limestone is quite fascinating. Delft has a bio system that is different to that of the rest of Sri Lanka and remains the only place in Sri Lanka where wild horses roam free. Fisheries is the main source of income for the island dwellers, however, it's sad to see how they are been severely impacted by the illegal mass fishing operations carried out by south Indian trawlers.

බ්‍රිතාන්‍ය උසාවිය | The British court

Historic background

Due to its close proximity to the Indo-Lanka border, the Delft island has been a strategically important location for centuries. Towards the northern side of the island remnants of Buddhist temple complex is visible with several bases of stupas (dagobas) scattered across. 

Another key attraction in Delft is the Fort. First constructed by the Wanniar rulers of the Jaffna peninsula, the fort was extensively used by the colonial rulers to stamp their authority in the region. The fact that the fort seems to have been constructed solely using dead corals stands out. An adhesive made out of lime, aloe vera and eggs is said to have been used as mortar to bind the corals together.  The fort has been in immaculate condition till the 1960s thanks to the activities of the Dutch and the British. However, the gale winds of the 1960s has damaged the fort to a considerable extent. Accessible through the Delft district hospital, it's the duty of the authorities to restore and protect this wonderful fort for future generations.

ඉපැරණි ලන්දේසි රෝහල | The old Dutch Hospital

In addition to the fort, a ruined Dutch Hospital and a ruined British Court build in 1905 is also remnant in the island. A pillar with pigeon holes stands in tact alongside the court. The pillar had housed the messenger pigeons used in the colonial era to communicate with the mainland. The island dwellers believe that there was a tunnel connecting the court premises with the fort built by the regional rulers centuries back.

පරෙවි කූඩු | Pigeonholes

Eco system

Delft possesses an arid weather and is littered with rocky and sandy soil. Palmyrahs are a common site in the island and the fact that fences made out of corals are used to demarcate lands is fascinating. 

According to Hindu belief Delft had been created by a piece of the Himalaya mountains that the god Hanuman had been carrying. The island has 62 types of ayurvedic plants out of which types such as aloe vera and Heeressa are very commonly seen.

ඩෙල්ෆ්ට්හී වල් අශ්වයෙක් | Another wild horse from Delft

A massive Baobab tree which has a large hollow inside is seen on the island. A similar tree can be seen in Mannar as well. A tree commonly seen in Africa, it is probable that the tree was planted in Delft by the Portuguese.

Delft has earned quite a reputation among local tourists for its wild horse population which is around 450. The Portuguese are believed to have introduced horses to Delft and used the island as a breeding and trading hub. However, later on these horses have been neglected and found their way to roam free in the islands creating Sri Lanka's only wild horse population. Due to the heat the wild horses can only be seen scattered across large open grasslands here and there during the day time. They roam in herds during the evening and the morning. Unfortunately a number of horses perish during the dry season due to famine. The actions taken by the Sri Lanka Navy to ensure the survival of these horses is commendable. Presently steps are afoot to name a 100 acre Wildlife Park in the island which will provide sanctuary to 101 species of birds, 15 species of butterflies, 11 species of mammals, 10 species of dragonflies, 8 species of reptiles and one specie of amphibians.

ලියලන ගල | The sprouting rock

Delft also hosts two amazing rock based creations. One of them is a sprouting rock which grows in size and stature to resemble the hood of a cobra. This rock is considered sacred by the Hindus. In addition a large footprint is seen towards the center of the island. Some believe it to be the footprint of god Hanuman. Adjacent to the footprint lies the ruins of what used to be the stables used to herd the horses in the times past. 

Additionally, there's an attractive and shallow beach towards the east coast of the island. 

වෙරළ තීරය | The beach

How to get there

Delft Island is accessible to civilians only through a sea voyage. The Road Development Authority operates a passenger ferry service free of charge to Delft from Kurikadduwan jetty, which is the same jetty used to provide ferry services to Nagadeepa. The ferry departs Kurikadduwan at 9.00am daily and makes the return voyage from Delft at 2.30pm. The journey by sea takes exactly 1 hour under mild sea and weather conditions. This is the sole public ferry service operating to Delft, so be mindful not to miss it. The other option would be to hire a boat which would cost you around Rs. 8,000 (one way). 

කුරිකඩ්ඩුවාන් ජැටිය මුහුදේ සිට පෙනෙනයුරු | Kurikadduwan jetty from the sea

From Jaffna a road connects to Kurikadduwan via Velanai thanks to an intricate system of causeways. The distance between Jaffna and Kurikadduwan is 30km. Parking facilities for your vehicles are provided at Kurikadduwan by the Velanai Pradeshiya Sabha and the security forces.

Once you berth on Delft you will need to hire a Dimo Batta mini truck or a three wheeler to traverse through the vast island. The drivers will take you to places of interest within a couple of hours. 

On our voyage there, we met Kamal who took us around Delft on a trishaw. He provided a lot of information about the island and only charged Rs. 1,500.
(Please note that the times and prices cited above are as at December 2013.)

ඩෙල්ෆ්ට්හී මංමාවත් | Roads in Delft

Nearby attractions

Nagadeepa, which is considered to be one of the 16 noblest places of worship for Buddhists in Sri Lanka (Solosmasthana) can be accessed through ferry from the Kurikadduwan jetty. The Nagadeepa island (referred to as Nainativu by the Tamil people) hosts the Nagapooshani Ambal Kovil which is considered an important Hindu temple. Additionally, you can drop by to the Chatty beach and the General Denzil Kobbekaduwa Monument in Araly Point which are situated along the road connecting Jaffna to Kurikadduwan.

කොරල් ගල් කොටුව බැඳීමට යොදාගෙන ඇති අයුරු | Corals used to erect the fortress

Facilities

Since Delft is situated miles away from the mainland, it's advised for you to arrange everything you may require before boarding the ferry at Kurikadduwan. At present, there's a hotel operating in Delft under basic facilities whilst several hotels are under construction. The island has mobile and internet connectivity.